Andoni Iraola is nu trainer van Liverpool, maar zijn loopbaan als coach begon bij AEK Larnaca op Cyprus, en daar eindigde de eerste baan met een ontslag. Adam Bate onderzoekt wat er misging en of zijn latere opmars te voorspellen was.
Niet elke succesvolle carrière begint spectaculair, maar de weg van Iraola naar Liverpool is bijzonder. Zeven jaar geleden werd hij ontslagen bij zijn eerste managementjob, in de Cypriotische topcompetitie bij AEK Larnaca, na een reeks wedstrijden zonder overwinning.
Iraola leerde van die ervaring en bouwde zijn carrière weer op in Spanje, eerst bij Mirandés en daarna met indrukwekkende prestaties bij Rayo Vallecano en Bournemouth, waarmee hij zijn kans in Anfield verdiende. Toch moet het voor zijn oude collega’s bijzonder zijn om die opmars te volgen.
Waren er die januaridag al mensen die in hem geloofden? Larnaca speelde thuis 2-2 tegen Ermis Aradippou, het team dat uiteindelijk onderaan zou eindigen. Die gelijkspel verlengde de reeks competitiewedstrijden zonder zege tot zes, en Iraola betaalde daarvoor met zijn baan.
Signalen buiten de resultaten
Waren er naast de resultaten al aanwijzingen dat Iraola voor grotere dingen bestemd was en vooral het slachtoffer werd van een ongeduldige ontslagcultuur bij de Cypriotische club? David Catala, die onder hem speelde bij Larnaca, ook in die laatste wedstrijd, zag veelbelovende tekenen.
“Hij had al heel duidelijke ideeën over wat hij wilde”, zegt Catala. “Je zag het, en alle spelers spraken erover dat hij een fantastische coach zou worden. Maar tot dit niveau komen? Zeggen dat hij bij Liverpool zou komen? Dat is een grote uitspraak.”
Iraola had zijn hele spelerscarrière in Europa doorgebracht, bij Athletic Club, voordat hij een korte uitstap naar de Verenigde Staten maakte bij New York City. Zijn eerste stap in het management bij Larnaca bracht hem buiten zijn comfortzone, al was er binnen de club een Spaanse invloed.
Zijn start was indrukwekkend. Drie ronden kwalificatie voor de groepsfase van de Europa League werden succesvol doorstaan, met overwinningen op Dundalk, Sturm Graz en Trenčín. Minstens zo belangrijk was dat de spelers bij Larnaca zijn opvallende ideeën meteen omarmden.
“Het was geweldig voor een club uit Cyprus om in de Europa League te spelen”, legt Catala uit. “En het werk dat hij deed was goed. Het waren dezelfde ideeën die hij nu bij Liverpool wil: hoog pressen en heel agressief zijn, met en zonder bal.”
Een andere visie op het spel
Op Cyprus was dat in die tijd bijzonder. “Het tempo van het spel daar was erg laag. Ik kon er tot mijn 38ste blijven spelen, omdat dat tempo niet zo hoog lag.” Iraola had een andere kijk op het spel, die hij had opgedaan onder Marcelo Bielsa in Bilbao.
Catala legt uit: “Met hem was alles explosiever, met meer tempo en meer intensiteit. Je zag hoe Marcelo het deed bij Athletic Club. Ik herinner me dat het soms zo voelde voor ons. Gekke dingen, zoals man-tegen-man de hele speelhelft volgen. Dat was gek als speler.”
Catala erkent nu dat het een voorproefje was van de toekomst van het voetbal. “Het voetbal is die kant op gegaan. De manier waarop je moet pressen. Het heeft de mentaliteit van de spelers veranderd.” Zelfs het spel in het land zelf. “Hij heeft het tempo van de competitie op Cyprus een beetje veranderd.”
Waarom het misliep
Een tijdlang werkte het. Begin december, na tien wedstrijden, stond Larnaca tweede in de competitie, achter Limassol, het enige team dat hen in die periode had verslagen. Iraola’s ploeg stond zelfs voor op de zesvoudig regerend kampioen en uiteindelijke titelwinnaar APOEL.
Maar het liep snel mis. Er was een thuisnederlaag van 5-1 tegen Bayer Leverkusen in Europa, die in het midden lag van drie uitwedstrijden op het eiland zonder overwinning. Een thuisnederlaag met één doelpunt verschil verhoogde de druk voor de korte kerstpauze.
Een uitnederlaag tegen Omonia, gevolgd door dat gelijkspel tegen de degradatiekandidaat Ermis, bezegelde zijn lot. Er waren wat tactische aanpassingen, maar niets groots. “Hij veranderde niet veel aan zijn denken over de manier van spelen tegen verschillende ploegen”, herinnert Catala zich.
De echte les was dat de druk snel komt in het voetbal, ook in een omgeving die voor een zo bekende speler als Iraola in zijn speelperiode eigenlijk uit de schijnwerpers hoorde te zijn. “Als je geen resultaten haalt, is het moeilijk om het vertrouwen van de eigenaren te behouden.”
Catala legt uit: “Cyprus is erg moeilijk voor trainers, en zeker voor jonge trainers, omdat de eigenaars van de clubs heel gepassioneerd zijn. Op het moment dat je geen resultaten haalt, ontslaan ze de trainer alsof het niets is.”
“Zodra je wedstrijden verliest, vooral tegen de lagere ploegen, praten de supporters meteen met de eigenaar en die wordt dan woedend. Je krijgt niet de stabiliteit die je als jonge trainer misschien nodig hebt. Dit is wat Andoni overkwam.”
Een goede start, ondanks alles
Catala, die later zelf de leiding van Larnaca op zich nam en iets langer bleef dan Iraola, heeft geprobeerd lessen te trekken van zijn oude coach. Hij gelooft dat Iraola ook van die ervaring heeft geprofiteerd. “Het was toch een goede keuze om daar te beginnen”, benadrukt hij.
“Cyprus is voor niemand een makkelijke plek om te werken, maar het is een goede plek voor een jonge trainer om zijn traject te beginnen. Hij kreeg bijvoorbeeld de kans om een ploeg in de Europa League te coachen. Helaas is het voetbal overal tegenwoordig erg onzeker voor alle trainers.”
“Het was een korte periode. Maar hij zal in Cyprus veel geleerd hebben over hoe je met situaties omgaat. Het was zijn eerste baan, daar moet je iets uit meenemen. Hij is sindsdien zeker enorm verbeterd en heeft zichzelf ontwikkeld.”
En dan de trainer van Liverpool, nog wel. “Ik ben blij voor hem. Als je naar de afgelopen jaren kijkt, zie je dat hij duidelijk een fantastische coach is. Ik kan niet zeggen dat ik het niet verwachtte, maar het is wel een beetje een verrassing.” Van ontslag bij Larnaca naar Liverpool: hoe zou het ook anders kunnen?